ရိုဟင်ဂျာ ဒုက္ခသည်စခန်းများတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော မြေပြိုမှုသည် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်တစ်ရပ်သာ မဟုတ်ပါ။ ၎င်းသည် အတင်းအကျပ် ဖန်တီးထားသော မလုံခြုံမှု၏ အကျိုးဆက်ဖြစ်သည်။

Rohingya Community in Norway (RCN)
၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၉ ရက်

ပြီးခဲ့သည့်ရက်များအတွင်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ Cox’s Bazar ရှိ ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်စခန်းများသည် နောက်ထပ်တစ်ကြိမ် ကြေကွဲဖွယ်ရာဖြစ်ရပ်ဆိုးတစ်ခုကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ ပြင်းထန်သော မုတ်သုံမိုးကြောင့် လူဦးရေ အလွန်ထူထပ်သော စခန်းများအတွင်း သေဆုံးမှုများဖြစ်စေသည့် မြေပြိုမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုစခန်းများတွင် ကလေးများ၊ အမျိုးသမီးများနှင့် မိသားစုများသည် အမြဲတမ်းအန္တရာယ်အောက်တွင် နေထိုင်နေရသည်။ နိုင်ငံတကာသတင်းမီဒီယာများ၏ ဖော်ပြချက်အရ မြေကြီးနှင့် ရွှံ့များ ပြိုကျလာမှုကြောင့် ကလေးများအပါအဝင် ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်များ သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ကျောင်း/မဒရဆာတစ်ခုလည်း ထိခိုက်ခံခဲ့ရပြီး ကလေးအများအပြား အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။

ဤဖြစ်ရပ်သည် အလွန်ဝမ်းနည်းဖွယ်ကောင်းသည်။ သို့သော် မမျှော်လင့်ထားသည့် အဖြစ်အပျက်တော့ မဟုတ်ပါ။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ရှိ ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်များသည် လုံခြုံသောအိမ်များတွင် နေထိုင်နေရခြင်း မဟုတ်ပါ။ သူတို့သည် ဝါး၊ ပလတ်စတစ်နှင့် တာပေါ်လင်များဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ယာယီခိုလှုံရာများတွင် နေထိုင်နေရသည်။ ထိုခိုလှုံရာများသည် များသောအားဖြင့် မတ်စောက်ပြီး မတည်ငြိမ်သော တောင်စောင်းများပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားရသည်။ မုတ်သုံမိုးကျလာသောအခါ မြေပြင်သည် ရေစိုပြည့်လာပြီး တောင်စောင်းများ ပြိုကျတတ်သည်။ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု၊ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှုနှင့် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများမှ လွတ်မြောက်လာခဲ့ရသော မိသားစုများသည် တစ်ဖန် အသက်ရှင်ရပ်တည်ရေးအတွက် ရုန်းကန်ရပြန်သည်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ရှိ ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်များအတွက် ကျွန်ုပ်တို့ အလွန်အမင်း စိုးရိမ်ပူပန်နေပါသည်။ မုတ်သုံရာသီသည် ပုံမှန်အားဖြင့် ဇွန်လမှ အောက်တိုဘာလအထိ ဆက်လက်တည်ရှိသောကြောင့် အန္တရာယ်သည် မပြီးဆုံးသေးပါ။ လာမည့်လများအတွင်း ထပ်မံမြေပြိုမှုများ၊ ရေကြီးမှုများ၊ ရောဂါပြန့်ပွားမှုများ၊ ခိုလှုံရာများ ပျက်စီးမှုများနှင့် နောက်ထပ်သေဆုံးမှုများ ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းသည် အရေးပေါ် အရေးယူဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်သည်။ အန္တရာယ်များသော တောင်စောင်းများနှင့် မခိုင်မာသော ယာယီခိုလှုံရာများတွင် နေထိုင်နေရသော မိသားစုများအတွက် မိုးပြင်းထန်သော ညတိုင်းသည် အသက်ရှင်ရေးနှင့် သေဆုံးရေးကြား ရုန်းကန်ရသည့် အချိန်ဖြစ်နိုင်သည်။

ထို့ကြောင့် ဤဖြစ်ရပ်ဆိုးကို သီးခြားသဘာဝဘေးအန္တရာယ်တစ်ခုအဖြစ်သာ မမြင်သင့်ပါ။ ဤမြေပြိုမှုသည် ကမ္ဘာ့အသိုင်းအဝိုင်းက အလွန်ကြာမြင့်စွာ ဆက်လက်တည်ရှိခွင့်ပြုထားသော နိုင်ငံရေးနှင့် လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ အကျပ်အတည်း၏ ရလဒ်လည်း ဖြစ်သည်။ ရိုဟင်ဂျာများသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ မိမိတို့၏ ဇာတိမြေ အာရကန်မှ အတင်းအကျပ် ထွက်ပြေးခဲ့ရသည်။ သူတို့သည် နိုင်ငံသားအခွင့်အရေး၊ လွတ်လပ်ခွင့်၊ ပိုင်ဆိုင်မှု၊ လုံခြုံမှုနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာတို့ကို ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ သူတို့သည် လုံခြုံစွာ မိမိတို့နေရပ်သို့ မပြန်နိုင်သောကြောင့် ဒုက္ခသည်စခန်းများတွင် ဆက်လက်နေထိုင်နေရခြင်းဖြစ်သည်။

တာဝန်သည် သဘာဝအပေါ်တွင်သာ မရှိပါ။ ၂၀၁၇ ခုနှစ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုနှင့် အစုလိုက်အပြုံလိုက် ထွက်ပြေးရမှုအတွက် မြန်မာစစ်တပ်သည် အဓိကတာဝန်ရှိသည်။ ထို့အပြင် ယနေ့အချိန်တွင် အာရကန်စစ်တပ် (Arakan Army-AA) သည်လည်း အာရကန်ဒေသအတွင်း ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေသော မလုံခြုံမှုအတွက် ကြီးမားသောတာဝန်ရှိသည်။ အာရကန်စစ်တပ်သည် ရိုဟင်ဂျာပြည်သူများအပေါ် ခွဲခြားဆက်ဆံမှု၊ ကန့်သတ်မှုများ၊ အလွဲသုံးစားမှုများနှင့် လုံလောက်သော ကာကွယ်ပေးမှု မရှိခြင်းတို့ကို ဆက်လက်ပြုလုပ်နေသည့်အခါ ရိုဟင်ဂျာများ၏ လုံခြုံစွာ ပြန်လည်နေထိုင်နိုင်မည့် အခွင့်အလမ်းသည် ပိုမိုပိတ်ဆို့ခံနေရသည်။ ရိုဟင်ဂျာများသည် မိမိတို့နေရပ်သို့ လုံခြုံစွာ မပြန်နိုင်သောအခါ မုတ်သုံမိုး၊ မြေပြိုမှု၊ မီးလောင်မှု၊ ရောဂါနှင့် မျှော်လင့်ချက်ကင်းမဲ့မှုတို့က နှစ်စဉ် အသက်အန္တရာယ် ခြိမ်းခြောက်နေသော စခန်းများတွင် ဆက်လက်နေထိုင်ရန် အတင်းအကျပ် တွန်းအားပေးခံနေရသည်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသည် ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည် တစ်သန်းကျော်အား ယာယီကာကွယ်မှု ပေးအပ်ခြင်းဖြင့် ကြီးမားသော ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကို ထမ်းဆောင်ထားသည်။ RCN သည် ဤအချက်ကို အသိအမှတ်ပြုပါသည်။ သို့သော် မည်သူမျှ ကျောင်းတက်နေစဉ် ကလေးများ မြေကြီးအောက်တွင် မြုပ်နှံခံရနိုင်သော စခန်းများတွင် အမြဲတမ်းနေထိုင်ရခြင်း မဖြစ်သင့်ပါ။ မည်သည့်လူ့အသိုင်းအဝိုင်းမျှ လုံခြုံမှုမရှိဘဲ၊ လွတ်လပ်ခွင့်မရှိဘဲ၊ အမှန်တကယ်အနာဂတ်မရှိဘဲ နေထိုင်ရန် အတင်းအကျပ် မဖြစ်သင့်ပါ။

ဒုက္ခသည်စခန်းတစ်ခုတွင် ကလေးများ မြေပြိုမှုအောက်၌ သေဆုံးရသည့်အခါ ၎င်းသည် သဘာဝကသာ ပျက်ကွက်ခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ နိုင်ငံတကာစနစ်တစ်ခုလုံးလည်း ပျက်ကွက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းသည် ယခုချက်ချင်း အရေးယူဆောင်ရွက်ရမည်။ အန္တရာယ်များသော တောင်စောင်းများမှ မိသားစုများကို လုံခြုံစွာ ရွှေ့ပြောင်းပေးခြင်း၊ ရေစီးဆင်းမှုစနစ်များ တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် ပြုလုပ်ခြင်း၊ မုတ်သုံမိုးအန္တရာယ်မှ ကာကွယ်မှုများ ခိုင်မာစေခြင်း၊ ကလေးများအတွက် လုံခြုံသော ပညာရေးနေရာများ ဖန်တီးခြင်းနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် လူသားချင်းစာနာမှုအဖွဲ့အစည်းများကို ပိုမိုထောက်ပံ့ခြင်းတို့ လိုအပ်သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ရေရှည်ဖြေရှင်းချက်ကို မမေ့သင့်ပါ။ ရိုဟင်ဂျာများသည် လုံခြုံမှု၊ ဂုဏ်သိက္ခာ၊ အခွင့်အရေး၊ နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်နှင့် နိုင်ငံတကာကာကွယ်မှုတို့ဖြင့် အာရကန်သို့ ပြန်လည်နေထိုင်နိုင်ရမည်ဖြစ်သည်။

RCN ၏ ယုံကြည်ချက်အရ မည်သည့် ပြန်လည်ပို့ဆောင်ရေးကြိုးပမ်းမှုမဆို ကိုယ်တိုင်ဆန္ဒအလျောက်ဖြစ်မှု၊ လုံခြုံမှု၊ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် အခွင့်အရေးတို့အပေါ် အခြေခံရမည်။ ရိုဟင်ဂျာများကို မြန်မာစစ်တပ် သို့မဟုတ် အာရကန်စစ်တပ်၏ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှုအသစ်များအောက်သို့ ပြန်လည်ပို့ဆောင်ခြင်း မပြုလုပ်ရပါ။ လုံခြုံသော ပြန်လည်နေထိုင်မှုအတွက် နိုင်ငံတကာစောင့်ကြည့်မှု၊ နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့် အာမခံချက်၊ လွတ်လပ်စွာ သွားလာခွင့်၊ ပိုင်ဆိုင်မှုများ ပြန်လည်ပေးအပ်ခြင်း၊ ကျေးရွာများ ပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် အလွဲသုံးစားမှုများမှ အပြည့်အဝ ကာကွယ်ပေးခြင်းတို့ လိုအပ်သည်။

ရိုဟင်ဂျာကလေးများသည် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုကို ပထမဦးစွာ ရင်ဆိုင်လွတ်မြောက်ခဲ့ရပြီး၊ ထို့နောက် ဒုက္ခသည်စခန်းများတွင် ကြီးပြင်းရကာ၊ နောက်ဆုံးတွင် အမြဲတမ်းနေထိုင်ရန် မဖြစ်သင့်သော နိုင်ငံတစ်ခုတွင် မြေပြိုမှုအောက်၌ အသက်ဆုံးရှုံးရခြင်းသည် လက်ခံနိုင်စရာမရှိပါ။

RCN သည် မိမိတို့၏ချစ်ရသူများကို ဆုံးရှုံးခဲ့ရသော မိသားစုများထံ အနက်ရှိုင်းဆုံး ဝမ်းနည်းကြောင်း ဖော်ပြပါသည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ အတွေးအမြင်များနှင့် ဆုတောင်းမေတ္တာများသည် ကလေးများ၊ ဆရာများ၊ မိဘများ၊ ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်သားများနှင့် နောက်ထပ်မြေပြိုမှုများနှင့် ရေကြီးမှုများကို ကြောက်ရွံ့စွာ ဆက်လက်နေထိုင်နေရသူများအားလုံးနှင့်အတူ ရှိနေပါသည်။

ဤဖြစ်ရပ်ဆိုးသည် ပြောင်းလဲမှု၏ အစမှတ်တစ်ခု ဖြစ်ရမည်။ ၎င်းသည် အရေးပေါ်အကူအညီ ပိုမိုပေးရန်သာ မဟုတ်ဘဲ တရားမျှတသော နိုင်ငံရေးဖြေရှင်းချက်တစ်ခုရရှိရန်လည်း ဖြစ်ရမည်။ ရိုဟင်ဂျာတို့၏ ဇာတိမြေသည် အာရကန်ဖြစ်သည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ရှိ ဒုက္ခသည်စခန်းများသည် ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးအပေါ် ကျူးလွန်ခဲ့သော လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုအတွက် ကမ္ဘာကြီး၏ အမြဲတမ်းအဖြေ မဖြစ်သင့်ပါ။

ပိုမိုဖတ်ရှုရန်

AP News: At least 5 children die in monsoon landslide at a Rohingya camp in Bangladesh
Reuters: Eight children killed in landslide at Rohingya refugee camp in Bangladesh
Reuters: Eight killed in landslides at Rohingya refugee camps in Bangladesh
Al Jazeera: Bangladesh landslides kill nine, including eight Rohingya in refugee camp
Human Rights Watch: Myanmar: Arakan Army Oppresses Rohingya Muslims
Human Rights Watch: Myanmar: No Redress for Rohingya Muslims in Arakan Army Massacre