နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှု၊ ၂၀၁၆–၂၀၁၇

2016

“နယ်မြေရှင်းလင်းရေး” စစ်ဆင်ရေး စတင်ခြင်း

နယ်ခြားစခန်းများကို စီစဉ်ဖန်တီးထားသော တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ပြီးနောက် မြန်မာစစ်တပ်က ရခိုင်မြောက်ပိုင်းတွင် “နယ်မြေရှင်းလင်းရေး” စစ်ဆင်ရေးများ စတင်ခဲ့သည်။ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များက သတ်ဖြတ်မှု၊ မုဒိမ်းမှု၊ မတရားဖမ်းဆီးမှုနှင့် ကျေးရွာမီးရှို့မှုများ ပြုလုပ်သဖြင့် သိန်းနှင့်ချီသောသူများ နေရပ်စွန့်ခွာခဲ့ရသည်။ ဤစစ်ဆင်ရေးများသည် အရပ်သားလူထုတစ်ရပ်လုံးကို အပြစ်ပေးပြီး ၂၀၁၇ ခုနှစ် ပိုမိုကြီးမားသော စစ်ဆင်ရေးအတွက် လမ်းခင်းပေးခဲ့သည်။

2017

လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်ရေးစစ်ဆင်မှုနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်သို့ အစုလိုက်ထွက်ပြေးမှု

၂၀၁၇ သြဂုတ် ၂၅ ရက်တွင် မြန်မာစစ်တပ်သည် ခေတ်သစ်ရိုဟင်ဂျာသမိုင်း၏ အရက်စက်ဆုံး စစ်ဆင်ရေးများထဲမှ တစ်ခုကို စတင်ခဲ့သည်။ အာဏာပိုင်များက ရခိုင်မြောက်ပိုင်း လုံခြုံရေးစခန်းများကို Arakan Rohingya Salvation Army (ARSA) တိုက်ခိုက်မှုအပေါ် တုံ့ပြန်ခြင်းဟု ဆိုခဲ့သည်။ သို့သော် စစ်တပ်၏တုံ့ပြန်မှုသည် လက်နက်ကိုင်သူများကိုသာ ပစ်မှတ်ထားခြင်းမဟုတ်ဘဲ မောင်တော၊ ဘူးသီးတောင်နှင့် ရသေ့တောင်ရှိ ရိုဟင်ဂျာလူထုတစ်ရပ်လုံးအပေါ် ကျယ်ပြန့်သော အကြမ်းဖက်စစ်ဆင်ရေးအဖြစ် လျင်မြန်စွာ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။

မြန်မာစစ်တပ်၊ နယ်ခြားစောင့်ရဲနှင့် ဒေသခံမဟာမိတ်တပ်များက ရိုဟင်ဂျာကျေးရွာများကို အလွန်ရက်စက်စွာ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ရွာများဝိုင်းရံ၊ အိမ်များမီးရှို့၊ အရပ်သားများပစ်သတ်၊ အမျိုးသမီးနှင့် မိန်းကလေးများကို လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာအကြမ်းဖက်ပြီး မိသားစုများကို သစ်တော၊ တောင်နှင့် မြစ်များမှတစ်ဆင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်သို့ ထွက်ပြေးခိုင်းခဲ့သည်။ သက်ကြီး၊ ကလေးနှင့် နာမကျန်းသူအများအပြား ခရီးလမ်းတွင် သေဆုံးခဲ့ပြီး အခြားသူများသည် မထွက်ပြေးနိုင်မီ ရွာများတွင် သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။ ရိုဟင်ဂျာများအတွက် ယင်းသည် စစ်ဆင်ရေးသာမက မိမိတို့အမိမြေမှ ဖယ်ရှားရန် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်သည့် စစ်ဆင်မှုဖြစ်သည်။

ကုလသမဂ္ဂ၊ Human Rights Watch၊ Amnesty International၊ Médecins Sans Frontières နှင့် အခြားလူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့များ၏ အစီရင်ခံစာများက သတ်ဖြတ်မှု၊ အစုလိုက်မုဒိမ်းမှု၊ ညှဉ်းပန်းမှု၊ မတရားဖမ်းဆီးမှု၊ ကျေးရွာမီးရှို့မှုနှင့် ဘာသာရေး၊ အရပ်ဘက်ပစ္စည်းဖျက်ဆီးမှု ကျယ်ပြန့်သောပုံစံများကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ ကျေးရွာတစ်ရွာလုံး မြေပြင်ညီဖျက်ဆီးခံရပြီး ဗလီ၊ ကျောင်း၊ ဆိုင်နှင့် နေအိမ်များ ပျက်စီးခဲ့သည်။ ဖျက်ဆီးမှုသည် အလွန်ကျယ်ပြန့်သဖြင့် ဂြိုဟ်တုပုံများတွင် စနစ်တကျမီးရှို့မှုနှင့် ရိုဟင်ဂျာအခြေချနေရာများ ဖယ်ရှားထားမှုကို တွေ့မြင်ရသည်။

နောက်ပိုင်း ကုလသမဂ္ဂစုံစမ်းရေးမှူးများက မြန်မာစစ်တပ်အကြီးတန်းခေါင်းဆောင်များကို လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု၊ လူသားမျိုးနွယ်အပေါ်ရာဇဝတ်မှုနှင့် စစ်ရာဇဝတ်မှုများအတွက် စုံစမ်းရန် အခြေခံရှိကြောင်း သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ စစ်တပ်၏လုပ်ရပ်များသည် စနစ်တကျနှင့် ပစ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး ပြင်းထန်သောအကြမ်းဖက်မှု၊ အမုန်းစကား၊ ခွဲခြားဆက်ဆံမှုနှင့် ရေရှည်ဖိနှိပ်မှုတို့၏ ပုံစံကို ကုလသမဂ္ဂက ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ၂၀၁၇ အကြမ်းဖက်မှုသည် သီးခြားမဟုတ်ဘဲ ရိုဟင်ဂျာများကို ပထမဦးစွာ နိုင်ငံမဲ့ဖြစ်စေ၊ ထို့နောက် ခွဲခြားနေထိုင်စေ၊ နိုင်ငံရေးအခွင့်အရေးပယ်ဖျက်ပြီး နောက်ဆုံး အကြမ်းဖက်မှုဖြင့် မောင်းထုတ်သည့် ရေရှည်မူဝါဒ၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ကြောင်း ပြသသည်။

လအနည်းငယ်အတွင်း ရိုဟင်ဂျာ ၇၀၀,၀၀၀ ကျော် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်သို့ ထွက်ပြေးခဲ့သည်။ နိုင်ငံတကာရင်းမြစ်များစွာက ၇၃၀,၀၀၀ သို့မဟုတ် ၇၅၀,၀၀၀ ကျော်ဟု ဖော်ပြသည်။ ယခင်ထွက်ပြေးမှုများမှ ဒုက္ခသည်များပါ ထည့်တွက်သော် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ရှိ ရိုဟင်ဂျာစုစုပေါင်းသည် နောက်ပိုင်း တစ်သန်းကျော်လာခဲ့သည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်က နယ်စပ်ဖွင့်လှစ်ပြီး အထူးသဖြင့် Cox’s Bazar တွင် လက်ခံခဲ့ရာ Kutupalong နှင့် Balukhali သည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ဒုက္ခသည်အခြေချနေရာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်သို့ ရောက်လာသော ဒုက္ခသည်များသည် အစုလိုက်သတ်ဖြတ်မှု၊ မုဒိမ်းမှု၊ မီးရှို့ရွာများနှင့် ကွဲကွာသောမိသားစုများအကြောင်း အားကောင်းသော သက်သေခံချက်များ ယူဆောင်လာခဲ့သည်။ စစ်သားများက ထွက်ပြေးသူများကို ပစ်သတ်ခြင်း၊ ကလေးများကို မီးလောင်နေသောအိမ်ထဲ ပစ်ချခြင်း၊ အမျိုးသမီးနှင့် မိန်းကလေးများကို မုဒိမ်းကျင့်ခြင်းနှင့် နေထိုင်သူများကို မောင်းထုတ်ပြီးနောက် ရွာတစ်ရွာလုံး မီးရှို့ခြင်းတို့ကို လူအများက ပြောပြခဲ့သည်။ Médecins Sans Frontières က သြဂုတ် ၂၅ နောက် ပထမလအတွင်း ကလေးအများအပြားအပါအဝင် ရိုဟင်ဂျာ ထောင်ပေါင်းများစွာ သတ်ဖြတ်ခံရကြောင်း ခန့်မှန်းခဲ့သည်။

ရိုဟင်ဂျာများအတွက် ၂၀၁၇ သည် အစုလိုက်ထွက်ပြေးမှုသာမက လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုနှင့် အမျိုးသားရေးကပ်ဘေးဖြစ်သည်။ နေအိမ်၊ မြေယာ၊ စာရွက်စာတမ်း၊ ဆွေမျိုး၊ ဘာသာရေးနေရာနှင့် ကျေးရွာသမိုင်းများ ဆုံးရှုံးခဲ့ကြသည်။ ထွက်ပြေးခဲ့သော ရွာအများအပြားကို နောက်ပိုင်း ဖျက်ဆီး၊ သိမ်းပိုက် သို့မဟုတ် ပြန်မဝင်နိုင်အောင် ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် လုံခြုံ၊ ဆန္ဒအလျောက်နှင့် ဂုဏ်သိက္ခာရှိစွာ ပြန်လာရန် မဖြစ်နိုင်သလောက် ဖြစ်လာခဲ့သည်။

နိုင်ငံတကာတုံ့ပြန်မှုကြောင့် နောက်ပိုင်း နိုင်ငံတကာတရားရုံး၊ နိုင်ငံတကာရာဇဝတ်တရားရုံးနှင့် ကုလသမဂ္ဂလွတ်လပ်သော စုံစမ်းရေးယန္တရားများတွင် တရားရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဒုက္ခသည်အများစု တရားမျှတမှု မရသေးပါ။ အကြမ်းဖက်မှုအတွက် တာဝန်ရှိသော စစ်ခေါင်းဆောင်အများအပြား မြန်မာနိုင်ငံတွင် အာဏာဆက်ရှိနေပြီး ရိုဟင်ဂျာများသည် နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်၊ ကာကွယ်မှုနှင့် လုံခြုံစွာပြန်လာခွင့် မရသေးပါ။

ထို့ကြောင့် ၂၀၁၇ သည် မကြာသေးမီ ရိုဟင်ဂျာသမိုင်း၏ အမှောင်မိုက်ဆုံး အလှည့်အပြောင်းဖြစ်သည်။ ဆယ်စုနှစ်များစွာ ခွဲခြားဆက်ဆံမှု၊ နိုင်ငံမဲ့ဖြစ်မှု၊ အမုန်းဝါဒဖြန့်မှုနှင့် စစ်တပ်ထိန်းချုပ်မှုတို့က လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုနှင့် အစုလိုက်နေရပ်စွန့်ခွာမှုသို့ မည်သို့တိုးတက်လာနိုင်ကြောင်း ပြသခဲ့သည်။ ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးအတွက် ၂၀၁၇ သည် ရက်စွဲတစ်ခုသာမဟုတ်ဘဲ အမိမြေဆုံးရှုံးမှု၊ အသက်ထောင်ပေါင်းများစွာ ဆုံးရှုံးမှုနှင့် တရားမျှတမှု၊ နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်၊ အာရကန်သို့ လုံခြုံစွာပြန်လာရေး ဆက်လက်တိုက်ပွဲ၏ သင်္ကေတဖြစ်သည်။