2012
အာရကန်တွင် အကြမ်းဖက်မှုနှင့် ပြည်တွင်းနေရပ်စွန့်ခွာမှု
၂၀၁၂ တွင် အာရကန်သည် ရိုဟင်ဂျာလူထုအတွက် ကပ်ဘေးဆန်သော အကျိုးဆက်များ ဖြစ်စေသည့် ကျယ်ပြန့်သောအကြမ်းဖက်မှုကို ထပ်မံခံခဲ့ရသည်။ ဇွန်လတွင် ဒေသဆိုင်ရာရာဇဝတ်မှုတစ်ခုနောက် အကြမ်းဖက်မှုစတင်ပြီး အမျိုးသားရေးအင်အားစုများက ရိုဟင်ဂျာမွတ်စလင်များအပေါ် မုန်းတီးမှုနှင့် သံသယဖြန့်ရန် လျင်မြန်စွာ အသုံးချခဲ့သည်။ အစပိုင်းတွင် အလိုအလျောက်လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအကြား အကြမ်းဖက်မှုဟု ဖော်ပြခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်း ရိုဟင်ဂျာနှင့် အခြားမွတ်စလင်အသိုင်းအဝိုင်းများကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ ပစ်မှတ်ထားသည့် စစ်ဆင်မှုဖြစ်လာခဲ့သည်။
ရိုဟင်ဂျာကျေးရွာ၊ ရပ်ကွက်၊ ဗလီ၊ ဆိုင်နှင့် နေအိမ်များ တိုက်ခိုက်မီးရှို့ခံရသည်။ လူအများ သတ်ဖြတ်၊ ဒဏ်ရာရ သို့မဟုတ် ထွက်ပြေးခဲ့ရသည်။ ယနေ့ စစ်တွေဟုခေါ်သော အာကျာပ်တွင် အကျိုးဆက် အထူးပြင်းထန်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ မတိုင်မီ ရိုဟင်ဂျာနှင့် အခြားမွတ်စလင်များသည် မြို့နေရာအများအပြားတွင် နေထိုင်၊ ကုန်သွယ်၊ အလုပ်လုပ်ပြီး လူမှု၊ စီးပွားရေးဘဝတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ တိုက်ခိုက်မှုနောက် မွတ်စလင်လူထုအများစု မြို့မှ ဖယ်ရှားခံခဲ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် ယင်းသည် အလိုအလျောက်မုန်းတီးမှုသာမက အာကျာပ်ကို ရိုဟင်ဂျာမရှိစေရန် သေချာစွာစီစဉ်ပြီး နိုင်ငံရေးထောက်ခံမှုရှိသည့် စစ်ဆင်ရေးဟု ရိုဟင်ဂျာအများက ယူဆကြသည်။
ရလဒ်မှာ မြို့၏ လူဦးရေဖွဲ့စည်းပုံ အလွန်ပြောင်းလဲခြင်းဖြစ်သည်။ မွတ်စလင်ရပ်ကွက်များ ဖျက်ဆီးခံရပြီး ရိုဟင်ဂျာအများစု မြို့ပြင်စခန်းများသို့ မောင်းထုတ်ခံခဲ့ရသည်။ အောင်မင်္ဂလာသည် စစ်တွေ၏ နောက်ဆုံးမွတ်စလင်ရပ်ကွက်အဖြစ် ကျန်ခဲ့သော်လည်း လက်တွေ့တွင် သီးခြားပိတ်ဆို့ဝိုင်းရံခံခဲ့ရသည်။ နေထိုင်သူများသည် ပြင်းထန်သော သွားလာခွင့်ကန့်သတ်မှု၊ အစားအစာရှားပါးမှု၊ ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုအကန့်အသတ်နှင့် တိုက်ခိုက်မှုအသစ်အပေါ် အမြဲကြောက်ရွံ့မှု ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။
အကြမ်းဖက်မှုနောက် လူ ၁၂၅,၀၀၀ မှ ၁၄၀,၀၀၀ ခန့် ပြည်တွင်းနေရပ်စွန့်ခွာခဲ့ပြီး အများစုမှာ ရိုဟင်ဂျာနှင့် အခြားမွတ်စလင်များဖြစ်သည်။ လူအများကို စစ်တွေ၊ ပေါက်တော၊ မြေပုံ၊ ကျောက်ဖြူနှင့် ရခိုင်အလယ်ပိုင်းရှိ အခြားဒေသများ၏ IDP စခန်းများတွင် နေရာချခဲ့သည်။ အစပိုင်း ယာယီဖြေရှင်းချက်ဟု ဖော်ပြသော်လည်း ရေရှည်အကျဉ်းချထားရာနေရာများအဖြစ် လျင်မြန်စွာ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ မိမိတို့အိမ်၊ မြေကွက်နှင့် ပစ္စည်းများကို သိရှိနေသေးသည့်တိုင် ပြန်ခွင့်မရခဲ့ကြပါ။ စစ်တပ်စစ်ဆေးရေးဂိတ်၊ ခရီးသွားကန့်သတ်မှုနှင့် ပုံမှန်ဘဝကို ငြင်းပယ်သောစနစ်က အခြားလူထုနှင့် ခွဲခြားထားခဲ့သည်။
IDP စခန်းအခြေအနေများသည် လူမဆန်ခဲ့သည်။ ရိုဟင်ဂျာများသည် အလုပ်၊ ကုန်သွယ်မှု၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေးနှင့် လွတ်လပ်စွာသွားလာခွင့် ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ ကလေးအများအပြား ပုံမှန်ကျောင်းပညာမရှိဘဲ ကြီးပြင်းခဲ့ကြသည်။ နာမကျန်းသူများသည် ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ ဆေးရုံသို့ မသွားနိုင်ဘဲ မိသားစုအများအပြား အသက်ရှင်ရန် လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီကို အပြည့်အဝမှီခိုခဲ့ရသည်။ စခန်းများတွင် အစားအစာ၊ သန့်ရှင်းရေ၊ မိလ္လာစနစ်၊ လုံခြုံသောအိမ်ရာနှင့် ဆေးကုသမှု မလုံလောက်ခဲ့ပါ။ ရိုဟင်ဂျာအများအတွက် စခန်းများသည် ကာကွယ်ရာမဟုတ်ဘဲ ပွင့်လင်းအကျဉ်းထောင်များ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဆယ်နှစ်ကျော်ပြီးသည့်တိုင် ၂၀၁၂ အကြမ်းဖက်မှု၏ အကျိုးဆက် မဖြေရှင်းသေးပါ။ ရိုဟင်ဂျာ သောင်းနှင့်ချီသည် ရခိုင်ရှိ IDP စခန်းနှင့် စခန်းဆန်သောဒေသများတွင် အလွန်ခက်ခဲစွာ နေထိုင်ဆဲဖြစ်သည်။ သွားလာလွတ်လပ်ခွင့်အပြည့်၊ နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်၊ မူလနေအိမ်သို့ ပြန်ခွင့်နှင့် ခွဲခြားဆက်ဆံမှုမှ ထိရောက်သောကာကွယ်မှု မရသေးပါ။ ၂၀၁၂ တွင် နေရပ်စွန့်ခွာခဲ့သော မိသားစုအများအပြား ယာယီနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာမဲ့အခြေအနေတွင် ဆက်ရှိနေပြီး ကလေးမျိုးဆက်သစ်သည် အကျဉ်းချထားမှုအတွင်း မွေးဖွားကြီးပြင်းလာသည်။
ထို့ကြောင့် ၂၀၁၂ အကြမ်းဖက်မှုသည် ခေတ်သစ်ရိုဟင်ဂျာသမိုင်း၏ အလှည့်အပြောင်းဖြစ်သည်။ သတ်ဖြတ်မှု၊ ဖျက်ဆီးမှုနှင့် နေရပ်စွန့်ခွာမှုသာမက ရေရှည်ခွဲခြားနေထိုင်စေမှုနှင့် အကျဉ်းချမှုမူဝါဒကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ရိုဟင်ဂျာများအတွက် ယင်းသည် နေအိမ်များသာမက မိမိတို့နိုင်ငံတွင် လွတ်လပ်သူများအဖြစ် နေထိုင်ခွင့်ကိုပါ ဆုံးရှုံးသည့် ဖိနှိပ်မှုအဆင့်သစ်၏ အစဖြစ်သည်။